Een leerling in 5 vwo ontdekt dat geneeskunde scheikunde vraagt. Zij koos destijds economie. Wat vertel je haar? Voor die situatie bestaat het CCVX-voortentamen. Die route loopt buiten de school om, waardoor docenten er zelden mee te maken krijgen.
Wat een leerling bedoelt met ‘ik moet nog een CCVX doen’
De Centrale Commissies Voortentamen vormen een landelijk samenwerkingsverband van de Nederlandse universiteiten. Zij toetsen of iemand genoeg vakkennis heeft om toegelaten te raken tot een opleiding, op grond van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek.
Slaagt een kandidaat, dan volgt een testimonium. Alle Nederlandse universiteiten en hbo-opleidingen erkennen dat bewijs. De X in de afkorting staat voor het vak, want elk bètavak heeft een eigen commissie.
Praktisch: de commissies toetsen elk vak drie keer per jaar, altijd in Utrecht, voor circa 100 euro per tentamen. Inschrijven gaat via ccvx.nl, uiterlijk tien dagen voor de zitting. De rondes vallen eind november tot half december, in april en in juli, telkens van 13.30 tot 16.30 uur.
Let op één ding dat leerlingen vaak missen. Sommige opleidingen met decentrale selectie eisen dat het voortentamen al is afgelegd vóór de aanmelding voor die selectie. Voor hen telt daarom de najaarsronde.
Vraag 1: is het voortentamen zwaarder dan het eindexamen?
Het korte antwoord: de opgaven liggen dicht bij vwo-niveau, maar de opzet maakt het zwaarder. Drie verschillen verklaren dat grotendeels.
De stof is breder dan op school
De CCVX toetst de volledige vwo-leerstof, dus zowel de onderwerpen van het schoolexamen als die van het centraal examen. Belangrijker nog: er zijn geen onderwerpen of leerstofdomeinen uitgezonderd.
Op school gebeurt dat wel. Secties kiezen binnen het schoolexamen accenten en laten onderdelen liggen. Een leerling die denkt ‘ik ken de examenstof’ overziet dus misschien maar een deel van wat de commissie vraagt.
Eén moment, geen schoolexamen eromheen
Op het vwo bestaat het eindcijfer voor de helft uit het schoolexamen. Een tegenvallende examendag vangt de leerling deels op met eerder werk, en de slaag-zakregeling biedt compensatie tussen vakken.
Bij het voortentamen bestaat die opbouw niet. Eén zitting van drie uur bepaalt het resultaat. Daar staat tegenover dat andere vakken niet meetellen.
Wiskunde met een gewone rekenmachine
Bij wiskunde A en wiskunde B mag alleen een eenvoudige rekenmachine mee, met exponentiële, logaritmische en goniometrische functies. De commissie stelt nooit vragen die uitsluitend via een grafische rekenmachine tot een antwoord leiden.
Dit wijkt af van wat op de middelbare school is toegestaan. Leerlingen die een oplossing van de grafiek aflezen, herleiden hier weer exact en lossen algebraïsch op. Bij natuurkunde, scheikunde en biologie hoort Binas erbij, en bij biologie mag ook Biodata mee.
Vraag 2: lukt dit ook als de leerling het vak nooit heeft gehad?
Ja, dat lukt. De CCVX stelt geen eisen aan leeftijd of vooropleiding, dus iedereen mag deelnemen. Wel bepaalt de startpositie hoeveel tijd een leerling nodig heeft.
De onderbouw is het echte struikelblok
WisMon begeleidt ruim 600 cursisten per jaar en meer dan 7000 sinds de start in 2006. Uit die praktijk komt één patroon steeds terug. Wie vastloopt, mist bijna altijd stof uit de onderbouw.
Bij scheikunde en natuurkunde gaat het om rekenvaardigheid, verhoudingen en formules omschrijven. Bij wiskunde B om breuken, machten en algebraïsch herleiden. Een leerling met een gat daar loopt door het hoge tempo al gauw achter als die stof niet aan het begin wordt opgefrist.
Als docent herken je dit sneller dan de leerling zelf. Een korte diagnose op onderbouwniveau geeft binnen een les een realistisch beeld.
Hoeveel vakken tegelijk is verstandig?
Dit is de vraag die het vaakst binnenkomt bij WisMon. In de praktijk is twee vakken per ronde haalbaar en raden wij drie vakken af.
Twee intensieve zomertrajecten naast elkaar komen neer op ongeveer 80 uur per week. Drie vakken in één najaarsronde naast school of een bijbaan vraagt meer tijd dan er is. Drie vakken verdeeld over twee rondes geeft meer ruimte.
Vraag 3: waarmee oefent een leerling het beste?
Begin bij de leerstoflijst
Per vak publiceert de commissie een leerstoflijst, apart voor havo-niveau en vwo-niveau. Die lijst vertelt precies welke onderwerpen meetellen. Veel leerlingen slaan deze stap over en leren daardoor te breed of juist net te smal.
Voorbeeldtentamens en oude eindexamens
Op ccvx.nl staan per vak voorbeeldtentamens met antwoorden. Die geven het beste beeld van vraagstelling, formulering en tempo. Laat een leerling er één maken onder examenomstandigheden, op papier, met de klok erbij.
Daarnaast verwijst de CCVX zelf naar de oude vwo-eindexamens van de herziene tweede fase, te vinden via havovwo.nl en examenbundel.nl. Veel secties hebben dat materiaal al in huis.
Eén praktisch detail uit de tentameninstructies: elke opgave gaat op een apart vel, omdat per opgave een andere corrector nakijkt. Het helpt om daar tijdens het oefenen al rekening mee te houden.
Wat je als docent of decaan concreet meegeeft
Check samen met de leerling of de gewenste opleiding het testimonium accepteert en welke deadline daar geldt. Alle universiteiten erkennen het testimonium. Hogescholen nemen daarnaast soms een eigen toelatingstoets af.
Wijs op de uitslagtermijnen, want die bepalen de planning. Elke ronde is afgestemd op de aanleverdatum van de opleidingen, dus de uitslag is op tijd binnen als de leerling de bijbehorende ronde haalt.
Loopt een leerling vast op de basis, dan helpt gerichte begeleiding. WisMon verzorgt cursussen die de volledige bovenbouwstof behandelen en tentamentrainingen van vijf tot zeven lessen voor wie de stof al beheerst en vooral met oude tentamens wil oefenen. De voorbereiding op het CCVX-voortentamen volgt daarbij de leerstoflijsten van de commissies, en het cursusrooster schuift mee als een tentamendatum verandert. WisMon werkt sinds 2006 vanuit Utrecht en is CRKBO-geregistreerd.
Veelgestelde vragen
Is het CCVX-voortentamen hetzelfde als een staatsexamen?
Nee. Het staatsexamen kent ook een mondeling deel en levert een deelcertificaat op, waarmee een leerling een diploma aanvult. Het voortentamen is volledig schriftelijk en levert een testimonium voor toelating.
Kan een gezakte eindexamenkandidaat het voortentamen gebruiken?
Niet om het diploma alsnog te halen. Voor een ontbrekend diplomavak heeft een leerling een deelcertificaat via het staatsexamen nodig.
Bestaat het voortentamen ook op havo-niveau?
Ja, met eigen leerstoflijsten en een eigen inschrijving. De erkenning van dat niveau is nog niet formeel geregeld, dus navragen bij de hogeschool blijft nodig.
Hoe vaak mag een leerling opnieuw meedoen?
Onbeperkt. Er is geen automatische herkansing, dus een nieuwe poging betekent opnieuw inschrijven en opnieuw circa 100 euro betalen.
Mag de leerling het tentamen in het Engels maken?
Ja. De commissies bieden elke zitting in het Nederlands en in het Engels aan.
Meer weten als student? De Nuk schreef hier eerder deze maand een uitgebreid artikel over. Je leest er hier meer over: Is het CCVX-voortentamen moeilijker dan het vwo-eindexamen?
Er zijn bij dit artikel nog geen reacties geplaatst