Steeds meer leerlingen leveren schriftelijk werk in dat lastig, of zelfs helemaal niet te lezen is. Dat beeld duikt op in de bovenbouw van het basisonderwijs, maar ook docenten in het voortgezet onderwijs trekken aan de bel. Volgens kinderfysiotherapeut en handschriftexpert Anneloes Overvelde begint ruim een derde van de leerlingen in groep 8 met een zwak handschrift aan de overstap naar de middelbare school, en dat aandeel groeit. Een onleesbaar schrift zit niet alleen in de weg bij nakijken en notities maken, het kan ook het leren zelf hinderen.
Minder oefenen
Op veel basisscholen krijgt handschrift na groep 3 en 4 beduidend minder aandacht. Maar leesbaar leren schrijven vraagt herhaling, bijsturing en flink wat 'meters'. Als die oefening wegvalt, sluipen problemen er snel in. Letters hellen alle kanten op, woorden plakken aan elkaar vast en hoofdletters verschijnen op de gekste plekken. In de praktijk zien scholen daar nu de gevolgen van.
Leerkrachten signaleren dat leerlingen hun eigen aantekeningen soms niet meer kunnen ontcijferen. Ook vanuit het voortgezet onderwijs komen vaker hulpvragen binnen. Dat is niet zo vreemd, want schrijven is een complexe vaardigheid waarin motoriek, aandacht, taal en geheugen tegelijk aan het werk zijn. Tijdens de lockdowns is die ontwikkeling bovendien verder onder druk komen te staan. Veel leerlingen kregen online minder gerichte instructie en minder directe feedback op schrijfhouding, lettervorming en tempo. Dat werkt later nog door, zo lijkt het.
Ook in een digitaal tijdperk blijft schrijven met de hand van waarde
De tegenwerping ligt voor de hand, we typen toch steeds meer, dus hoe belangrijk is handschrift nog? Onderzoek laat zien dat kinderen letters beter onthouden wanneer zij die met de hand leren vormen. Die koppeling tussen denken en doen zorgt voor intensievere hersenactiviteit en ondersteunt het leren lezen en spellen.
Ook later in de schoolloopbaan blijft dat effect zichtbaar. Leerlingen en studenten die aantekeningen met pen en papier maken, verwerken lesstof vaak actiever dan wanneer zij alles uittypen. Dat kan samenhangen met betere leerresultaten. Op scholen waar handschrift opnieuw bewust wordt geoefend, zijn verbeteringen vaak verrassend snel zichtbaar. Met expliciete instructie, gerichte feedback en regelmatige oefenmomenten wordt schrift merkbaar leesbaarder.
Er zijn bij dit artikel nog geen reacties geplaatst