In het onderwijs gebeurt het vaak: een ervaren docent wordt gevraagd om sectievoorzitter, coördinator of teamleider te worden. Een logische stap, want wie het vak goed kent en het vertrouwen van collega’s heeft, lijkt de ideale kandidaat. Toch blijkt de overstap in de praktijk groter dan verwacht. Lesgeven en leidinggeven vragen namelijk om heel andere vaardigheden.
Een andere rol tussen dezelfde collega’s
Het meest ingrijpende verschil is vaak niet het werk zelf, maar de verandering in je relatie met collega’s. Gisteren zat je nog samen in de docentenkamer te klagen over het rooster. Vandaag ben jij degene die het rooster mee moet bepalen of een collega moet aanspreken op afspraken die niet worden nagekomen.
Die nieuwe positie vraagt om een balans die niet vanzelf ontstaat. Je wilt collegiaal en benaderbaar blijven, maar je moet ook beslissingen kunnen nemen die niet iedereen leuk vindt. Veel beginnende leidinggevenden in het onderwijs vinden juist dit het lastigste deel van hun nieuwe rol. Het helpt om vanaf het begin open te zijn over je nieuwe verantwoordelijkheid en duidelijk te maken waar je voor staat.
Van zelf doen naar via anderen bereiken
Als docent ben je gewend om zelf het verschil te maken in je klas. Je bereidt je lessen voor, geeft ze en ziet direct resultaat bij je leerlingen. Als leidinggevende verschuift dat. Je resultaten bereik je voortaan via anderen: door collega’s te ondersteunen, ruimte te geven en richting te bepalen.
Dat vraagt om loslaten. Het is verleidelijk om problemen zelf op te lossen, omdat dat sneller voelt en je weet dat het dan goed gebeurt. Maar wie alles zelf blijft doen, raakt snel overbelast en geeft collega’s weinig kans om zelf verantwoordelijkheid te nemen. Delegeren is daarom een van de eerste vaardigheden die nieuwe leidinggevenden zich eigen moeten maken.
Gesprekken voeren die ertoe doen
Een groot deel van leidinggeven bestaat uit gesprekken. Functioneringsgesprekken, overleg over werkdruk, een collega die zich niet aan afspraken houdt of een ouder met een klacht die bij jou terechtkomt. Als docent voer je ook veel gesprekken, maar met leerlingen en ouders is de verhouding anders dan met volwassen collega’s die je moet aansturen.
Juist het aanspreken van collega’s voelt in het begin vaak ongemakkelijk. Toch is het belangrijk om dat niet uit te stellen. Kleine ergernissen groeien als ze blijven liggen, en een team merkt snel of een leidinggevende afspraken serieus neemt. Door concreet te benoemen wat je ziet en wat je verwacht, houd je het gesprek zakelijk en respectvol.
Je eigen stijl ontdekken
Er bestaat niet één goede manier van leidinggeven. Wat werkt, hangt af van je team, de situatie en je eigen persoonlijkheid. Sommige collega’s hebben behoefte aan duidelijke kaders, anderen werken het best als ze veel ruimte krijgen. Een goede leidinggevende leert die verschillen herkennen en past zijn aanpak daarop aan.
Het kost tijd om je eigen stijl te vinden. Fouten maken hoort daarbij. Het helpt om regelmatig stil te staan bij hoe dingen gaan, feedback te vragen aan collega’s en te praten met andere leidinggevenden die dezelfde stap hebben gemaakt. Je hoeft het niet allemaal alleen uit te zoeken.
Goed voorbereid aan de slag
Veel scholen verwachten dat een nieuwe teamleider of coördinator het vak al doende leert. Dat kan, maar het maakt de eerste periode onnodig zwaar. Wie zich bewust voorbereidt op de nieuwe rol, voelt zich sneller zeker en voorkomt veelgemaakte fouten. Een cursus starten met leidinggeven kan daarbij helpen. Je oefent er met gesprekken en situaties die je als beginnend leidinggevende tegenkomt, en leert van anderen die in hetzelfde schuitje zitten.
Er zijn bij dit artikel nog geen reacties geplaatst