Een compliment krijgen is leuk, maar een oprecht compliment geven is minstens zo waardevol. Zeker in de klas, waar kinderen dagelijks samenwerken, spelen, leren en elkaar steeds beter leren kennen. Op 1 maart is het Nationale Complimentendag. Een mooi moment om als leerkracht stil te staan bij de kracht van positieve woorden. Want hoe zorg je ervoor dat een compliment niet alleen op die ene dag een glimlach oplevert, maar ook daarna nog betekenis heeft? Met een eenvoudige en creatieve lesactiviteit maak je van Nationale Complimentendag een waardevolle ervaring voor de hele klas.
Nationale Complimentendag: een traditie sinds 2003
Nationale Complimentendag wordt in Nederland al sinds 2003 ieder jaar op 1 maart gevierd. De dag werd bedacht door Hans Poortvliet, die mensen wilde stimuleren om vaker hun waardering voor elkaar uit te spreken. Het idee is eenvoudig: geef iemand een oprecht compliment, zonder daar iets voor terug te verwachten.
Het initiatief bleef niet beperkt tot Nederland. Sinds 2010 bestaat er ook een internationale variant: World Compliment Day. Daarmee krijgt het uitspreken van waardering ook buiten Nederland aandacht.
Zoals ook NH Nieuws beschrijft, draait deze dag om de vraag wie je een compliment zou willen geven en waarom. Juist die laatste vraag maakt Nationale Complimentendag interessant voor het onderwijs. Kinderen leren namelijk niet alleen iets aardigs te zeggen, maar ook bewust na te denken over de positieve eigenschappen en het gedrag van anderen.
En dat is een vaardigheid die veel verder gaat dan 1 maart.
Waarom complimenten belangrijk zijn in de klas
In een klas gebeurt ontzettend veel. Kinderen ontdekken waar ze goed in zijn, maken fouten, proberen nieuwe dingen en leren omgaan met verschillen. Daarbij speelt de manier waarop klasgenoten met elkaar communiceren een belangrijke rol.
Een oprecht compliment kan een leerling het gevoel geven dat zijn of haar inzet wordt gezien. Dat hoeft helemaal niet over een bijzondere prestatie te gaan. Juist kleine, alledaagse momenten verdienen aandacht.
Denk bijvoorbeeld aan een leerling die een ander helpt met rekenen, iemand die een klasgenoot betrekt bij het buitenspelen of een kind dat blijft oefenen met een moeilijke opdracht.
Door zulke momenten te benoemen, leren kinderen dat waardering niet alleen draait om hoge cijfers, sportieve prestaties of ergens de beste in zijn.
Complimenten kunnen bovendien bijdragen aan een positieve sfeer in de groep. Leerlingen oefenen met het herkennen van sterke eigenschappen bij anderen en ontdekken dat iedereen op zijn eigen manier iets waardevols bijdraagt.
Voor leerkrachten biedt Nationale Complimentendag daarom een mooie gelegenheid om te werken aan sociaal-emotionele ontwikkeling, respect en groepsvorming.
Lesidee: maak samen een complimentenmuur
Wil je Nationale Complimentendag op een laagdrempelige manier vieren? Organiseer dan een complimentenles waarbij iedere leerling een persoonlijk compliment schrijft voor een klasgenoot.
Het bijzondere aan deze activiteit is dat de complimenten niet na afloop verdwijnen. De mooiste zinnen krijgen een vaste plek in het klaslokaal, zodat de positieve woorden ook de rest van het schooljaar zichtbaar blijven.
Voor welke groepen is de activiteit geschikt?
De opdracht is geschikt voor de middenbouw en bovenbouw van het basisonderwijs. Met enkele aanpassingen kunnen ook leerlingen uit de onderbouw meedoen.
Benodigdheden:
• Gekleurd papier of stevige kaartjes
• Pennen, potloden en eventueel stiften
• Een doosje of mandje voor de complimenten
• Een prikbord, groot vel papier of vrije muur
• Eventueel een decoratief tegeltje voor een blijvend compliment
Reken op ongeveer 45 tot 60 minuten voor de volledige activiteit.
Stap 1: bespreek wat een goed compliment is
Begin de les met een klassengesprek. Vraag de leerlingen wat een compliment eigenlijk is en wanneer zij voor het laatst een compliment hebben gekregen.
Laat kinderen vertellen hoe dat voelde. Werden ze blij? Waren ze verrast? Of vonden ze het misschien een beetje ongemakkelijk?
Bespreek vervolgens het verschil tussen een algemeen compliment en een persoonlijk compliment.
'Je bent aardig' is natuurlijk positief, maar 'Ik vind het fijn dat je mij altijd helpt wanneer ik iets moeilijk vind' vertelt veel duidelijker waarom iemand wordt gewaardeerd.
Schrijf enkele voorbeelden op het bord en bespreek samen wat ze bijzonder maakt.
Leg uit dat een goed compliment oprecht, vriendelijk en specifiek is. Het hoeft niet lang of ingewikkeld te zijn. Een eenvoudige zin kan al veel betekenen.
Stap 2: iedere leerling schrijft een compliment
Vervolgens krijgt iedere leerling een kaartje waarop een compliment voor een klasgenoot wordt geschreven.
Om ervoor te zorgen dat niemand wordt overgeslagen, kun je vooraf namen verdelen. Laat leerlingen bijvoorbeeld een naam trekken of wijs zelf een klasgenoot toe. Controleer daarbij dat ieder kind precies één compliment ontvangt.
Geef de leerlingen voldoende tijd om na te denken over iets positiefs dat zij bij de ander hebben opgemerkt.
Wie moeite heeft om te beginnen, kan gebruikmaken van enkele voorbeeldzinnen:
• 'Ik vind het knap dat jij...'
• 'Ik word blij wanneer jij...'
• 'Wat ik bijzonder aan jou vind, is...'
• 'Bedankt dat jij altijd...'
• 'Jij maakt onze klas fijner doordat...'
Moedig leerlingen aan om verder te kijken dan uiterlijk of schoolprestaties. Ook eigenschappen zoals geduld, behulpzaamheid, humor, eerlijkheid en doorzettingsvermogen zijn mooie onderwerpen voor een compliment.
Bij jongere kinderen kan de leerkracht helpen met het opschrijven van de zinnen. Kleuters kunnen bijvoorbeeld vertellen wat ze waarderen aan een ander, waarna de leerkracht hun woorden op papier zet.
Stap 3: deel de complimenten met elkaar
Wanneer iedereen klaar is, worden de kaartjes verzameld. De leerkracht kan ze vervolgens uitdelen of voorlezen.
Maak van dit moment iets bijzonders. Geef leerlingen de ruimte om rustig naar hun compliment te luisteren en laat ze ervaren hoe prettig het is wanneer iemand iets positiefs over hen zegt.
Het is belangrijk dat alle complimenten evenveel waardering krijgen. Een korte zin kan immers net zo betekenisvol zijn als een uitgebreid verhaal.
Bespreek na afloop hoe de leerlingen het vonden om een compliment te ontvangen én om er zelf een te bedenken.
Misschien ontdekken kinderen dat het soms lastiger is om iets aardigs te zeggen dan ze vooraf hadden verwacht. Juist daar ligt een waardevolle les.
Van mooie woorden naar een blijvende herinnering
De activiteit hoeft niet te eindigen wanneer alle complimenten zijn uitgedeeld. Je kunt de klas namelijk samen laten nadenken over welke zinnen zo bijzonder zijn dat ze een vaste plek verdienen in het lokaal.
Laat leerlingen complimenten voordragen die zij zelf mooi vinden. Kies vervolgens gezamenlijk enkele positieve uitspraken die voor de hele groep herkenbaar zijn.
Voorkom dat het een wedstrijd wordt waarbij bepaalde kinderen meer aandacht krijgen dan anderen. Het gaat om de kracht van de woorden, niet om wie het beste compliment heeft geschreven.
De gekozen zinnen kunnen worden verwerkt tot een gezamenlijke complimentenmuur.
Hang de kaartjes bijvoorbeeld op rondom een groot hart, een getekende boom of een bord met de tekst 'In onze klas zien we het goede in elkaar'.
Een andere mogelijkheid is om één bijzondere zin op een tegeltje te laten zetten. Zo ontstaat een tastbare herinnering aan de les, die jarenlang in het klaslokaal kan blijven staan.
Wie inspiratie zoekt voor korte, krachtige uitspraken kan kijken naar verschillende teksten voor Complimentendag. Zulke voorbeelden kunnen leerlingen helpen om hun eigen positieve boodschap onder woorden te brengen.
Het leuke aan een tegeltje is dat het een alledaags voorwerp verandert in een blijvende herinnering. Een zin als 'Samen maken we elkaar sterker' of 'Een klein compliment maakt een groot verschil' krijgt daarmee letterlijk een vaste plek in de klas.
Maak van complimenten een gewoonte
Hoewel Nationale Complimentendag jaarlijks op 1 maart plaatsvindt, hoeft het geven van complimenten natuurlijk niet tot deze datum beperkt te blijven.
Sterker nog: de les krijgt extra waarde wanneer leerlingen ook in de weken en maanden daarna worden aangemoedigd om positieve eigenschappen bij elkaar te herkennen.
Een eenvoudige manier om dit te doen, is door een complimentenpot in het lokaal te zetten. Leerlingen mogen gedurende de week een briefje schrijven wanneer zij iets aardigs of behulpzaams bij een klasgenoot opmerken.
Op vrijdag kan de leerkracht enkele complimenten voorlezen. Zo wordt waardering uitspreken een terugkerend onderdeel van de schoolweek.
Ook tijdens kringgesprekken, samenwerkingsopdrachten of de afsluiting van een schooldag kun je aandacht besteden aan positieve momenten.
Vraag bijvoorbeeld: 'Wie heeft jou vandaag geholpen?' of 'Welke klasgenoot heeft jou vandaag verrast?'
Door zulke vragen regelmatig te stellen, stimuleer je leerlingen om bewuster naar elkaar te kijken.
Extra aandacht voor leerlingen die complimenten lastig vinden
Niet ieder kind vindt het gemakkelijk om complimenten te geven of te ontvangen. Sommige leerlingen zijn verlegen, terwijl anderen niet goed weten hoe ze hun waardering moeten verwoorden.
Het is daarom verstandig om de activiteit op een veilige en ontspannen manier te begeleiden.
Laat leerlingen bijvoorbeeld eerst in tweetallen oefenen met het formuleren van een compliment. Ook kun je als leerkracht zelf het goede voorbeeld geven door specifieke positieve opmerkingen te maken.
Zeg bijvoorbeeld niet alleen 'Goed gedaan', maar benoem concreet wat je hebt gezien: 'Ik zag dat je bleef proberen, ook toen de opdracht moeilijk werd.'
Zo ontdekken kinderen dat complimenten niet overdreven hoeven te zijn en dat het vooral belangrijk is om eerlijk te benoemen wat je waardeert.
Dwing leerlingen bovendien niet om hun compliment hardop voor te lezen wanneer ze dat spannend vinden. Een persoonlijk kaartje kan minstens zoveel indruk maken.
Een kleine les met een grote betekenis
Nationale Complimentendag is misschien geen officiële feestdag waarop scholen gesloten zijn, maar het is wel een mooie aanleiding voor een bijzondere les.
Sinds Hans Poortvliet in 2003 het initiatief nam, staat 1 maart in het teken van waardering en positieve aandacht.
Er zijn bij dit artikel nog geen reacties geplaatst