In Frankrijk is een opvallende koerswijziging in gang gezet rond het gebruik van sociale media door jongeren. De Assemblée Nationale heeft ingestemd met een wet die kinderen tot hun vijftiende in principe weert van platforms als TikTok, Instagram en Snapchat, maar ook van sociale functies in games. Het voorstel ligt nu bij de Senaat en als daar geen onverwachte bocht wordt genomen, kan het verbod al vanaf het nieuwe schooljaar ingaan. Voor Europa zou dat een primeur zijn.
De kern van het verbod
De nieuwe wet pakt twee zaken tegelijk aan, het gebruik van sociale media en het bezit van een smartphone op school. Het al bestaande verbod op telefoons in het basisonderwijs wordt uitgebreid naar het volledige voortgezet onderwijs. Dat betekent dat een mobieltje op het schoolplein straks niet meer mag, zelfs niet in de bovenbouw.
Voor sociale media zelf komt een tweedelig systeem. De regering moet lijsten opstellen met platforms die als schadelijk worden beschouwd, die worden voor alle jongeren onder de vijftien volledig verboden. Daarnaast volgt een lijst met diensten die als minder schadelijk gelden, daar zouden jongeren dan alleen met nadrukkelijke toestemming van hun ouders op terecht kunnen. De details, bijvoorbeeld hoe die toestemming dan precies wordt geregeld, zijn nog onderwerp van discussie.
Politieke steun
Opvallend is hoe breed de steun is. In de Assemblée stemde een ruime meerderheid vóór, slechts enkele tientallen leden waren tegen. In een politiek klimaat dat doorgaans behoorlijk gepolariseerd is, klinkt dat bijna als uitzonderlijk. De president spreekt over een cruciale stap, met de inmiddels veel geciteerde uitspraak dat de hersenen van kinderen niet te koop zijn, niet voor Amerikaanse platforms, en ook niet voor Chinese netwerken.
Verantwoordelijkheid van techbedrijven
De verantwoordelijkheid komt niet alleen bij gezinnen en scholen te liggen. Platforms moeten gaan controleren of gebruikers daadwerkelijk oud genoeg zijn. Zij krijgen tot eind 2026 om een vorm van leeftijdsverificatie in te richten en accounts van te jonge gebruikers te verwijderen. Critici vrezen dat dit juridisch en technisch lastig wordt, omdat de wet het verbod formeel bij jongeren zelf neerlegt, terwijl bedrijven het moeten uitvoeren.
Frankrijk kijkt nadrukkelijk naar landen waar al verdergaande beperkingen bestaan. In Australië geldt al een verbod voor jongeren onder de zestien op grote sociale mediaplatforms, andere landen verkennen vergelijkbare opties. Binnen de Europese Unie wordt ook gesproken over een minimumleeftijd voor toegang, maar de concrete invulling daarvan blijft bij de lidstaten.
Voor het Nederlandse onderwijs roept dit vragen op. Willen we een wettelijke leeftijdsgrens, of kiezen we liever voor versterking van schoolbeleid en opvoedingsondersteuning, met veel nadruk op digitale geletterdheid? Hoe ver mag de overheid gaan in het beschermen van kinderen tegen algoritmes die hun aandacht opslokken? En ten slotte, welke rol zien scholen zelf voor zich, als gesprekspartner van ouders en politiek, in een tijd waarin het schermgebruik van leerlingen niet meer alleen een privézaak lijkt te zijn?
Er zijn bij dit artikel nog geen reacties geplaatst