Tekort aan docenten Fries

Er zijn te weinig bevoegde docenten Fries, dat meld Omrop Fryslân. Terwijl het vak juridisch is verankerd en inhoudelijk draait om taalbeleid, identiteit en cultuur, moeten schoolleiders steeds creatiever worden om de roosters gevuld te krijgen. De provincie Fryslân zet daarom een nieuwe campagne in gang om meer mensen warm te maken voor het leraarschap Fries, niet als een losse actie, maar als volgende stap in een langer traject.

Structureel tekort raakt alle onderwijssectoren

Vacatures voor docenten Fries blijven lang open of worden uiteindelijk ingevuld door onbevoegde of onderbevoegde leraren. Soms vervallen lessen volledig, soms wordt het vak ingekort of verschraalt het aanbod tot een minimale taallijn. In het middelbaar beroepsonderwijs is het Fries al helemaal kwetsbaar, daar is het vaak afhankelijk van een enkele enthousiaste docent met een overvolle taaklijst. De werkdruk loopt op, ruimte voor vernieuwing of verdieping is er nauwelijks en scholen moeten regelmatig puzzelen met tijdelijke noodoplossingen.

Campagne van de provincie

De nieuwe provinciale campagne mikt nadrukkelijk op drie groepen, namelijk studenten, zij instromers en huidige leraren die zich willen bij of omscholen. Met herkenbare verhalen van docenten Fries, online videoportretten, sociale media en gericht materiaal voor voorlichtingsdagen probeert de provincie het beeld te kantelen, van klein en specialistisch naar betekenisvol en toekomstbestendig vak. Daarbij wordt samengewerkt met pabo s, universitaire lerarenopleidingen en schoolbesturen, zodat geïnteresseerden niet alleen een mooie boodschap zien, maar ook meteen concrete routes en contactpunten krijgen aangereikt. Het is, zo zeggen betrokken beleidsmedewerkers, nadrukkelijk geen eenmalige reclamegolf, maar een campagne die enkele jaren moet doorlopen.

Routes naar bevoegdheid en drempels in de praktijk

Wie docent Fries wil worden, kan kiezen uit verschillende wegen, voltijdopleidingen, deeltijdtrajecten, zij instroomprogramma's en nascholing voor huidige taaldocenten. In theorie is het palet redelijk compleet, in de praktijk struikelen kandidaten nog vaak over drie dingen, namelijk onbekendheid met de mogelijkheden, de combinatie van werk, studie en privéleven en de financiële haalbaarheid. De provincie wijst daarom nadrukkelijk op bestaande tegemoetkomingen, studiefinanciering waar mogelijk, beurzen, vergoedingen vanuit scholen en begeleiding op de werkplek. Toch blijft het, zo geven ook opleidingen eerlijk toe, een stevige stap voor wie bijvoorbeeld al een baan en gezin heeft.

Wat betekent dit voor scholen en schoolleiders?

Voor schoolleiders biedt de campagne tegelijk een kans en een opdracht. Wie nu al weet dat het vak Fries onder druk staat, kan actief aansluiten, door stageplekken te reserveren, startfuncties te creëren en teamleden te stimuleren om een bevoegdheid Fries te halen. Strategisch vraagt dit om meer dan alleen een incidentele vacaturetekst, het raakt personeelsplanning, professionaliseringsbeleid en de vraag hoe het vak Fries stevig in het curriculum wordt verankerd. Regionale samenwerking, bijvoorbeeld in netwerken van scholen die samen een docent of expertisecentrum delen, lijkt daarbij geen luxe, maar een voorwaarde om het aanbod duurzaam overeind te houden.

Breder lerarentekort en gezamenlijke verantwoordelijkheid

Het tekort aan docenten Fries staat niet op zichzelf, het past in het bredere landelijke beeld van een krappe arbeidsmarkt voor leraren. Juist daarom is het risico reëel dat kleinere vakken tussen wal en schip vallen. De Friese situatie laat scherp zien dat losse campagnes alleen niet voldoende zijn, er is consistent beleid nodig waarin provincie, opleidingen en scholen elkaar vasthouden. Als die partijen erin slagen om werving, opleiding en begeleiding echt te verbinden, dan kan het Fries in de klas weer worden wat het in de samenleving al is, een levende taal, geen optionele bijzaak.